İç piyasada daralan talep, tırmanan enflasyon ve katlanarak artan sabit giderler; mahalle bakkalından kasaba, berberden terziye, kırtasiyeciden oto tamircisine kadar tüm küçük esnafı ve zanaatkarları tarihin en zorlu dönemlerinden biriyle baş başa bırakıyor. Vatandaşın alım gücünün erimesiyle birlikte sepetlerin küçülmesi ve hizmet alımının kısıtlanması, doğrudan esnafın tezgahına ve dükkan cirolarına yansıyor.
1. Sabit Giderler Uçurumda, Her Sektör Kepenk Derdinde
Kira, elektrik, su, doğalgaz ve personel maliyetleri durmaksızın artarken; müşterinin harcama iştahının azalması tüm sektörlerde ciroları dip seviyeye çekti:
-
Perakende ve Gıda (Bakkal, Manav, Kasap): Raf maliyetleri ve toptan alım fiyatları katlanırken, vatandaşın gramaj düşürmesi veya ucuz alternatiflere yönelmesi esnafın belini büküyor.
-
Hizmet ve Zanaat (Berber, Kuaför, Terzi, Tamirci): Dükkan kiraları ve enerji giderleri patlama yaparken, vatandaşın kişisel bakım veya tamirat gibi harcamaları ertelemesi bu kesimin gelirini doğrudan sıfırlıyor.
-
Özel İhtisas (Kırtasiye, Tuhafiye, Züccaciye): Özellikle sezonluk hareket bekleyen esnaf, artan girdi fiyatları ve dev zincirlerin rekabeti karşısında ayakta kalmakta zorlanıyor.
2. Veresiye Defterleri Kabarıyor, Tahsilatlar Tıkanıyor
Mahalle kültürünün ve esnaf-müşteri dayanışmasının simgesi olan veresiye defteri artık sadece bakkalların değil; mahalledeki terzinin, tamircinin, manavın ve kırtasiyecinin de ortak korkusu haline geldi. Hanehalkı bütçesindeki sıkışıklık nedeniyle borcunu zamanında ödeyemeyen vatandaşlar yüzünden esnafın nakit akışı tamamen kilitlendi. Toptancısına, tedarikçisine ve vergilerine peşin ödeme yapmak zorunda olan küçük işletmeler, tahsil edemedikleri alacakları yüzünden mal ve malzeme tedarik etmekte zorlanıyor.
3. Zincir Marketler ve Büyük Sermaye Baskısı
Semt aralarına kadar giren büyük perakende zincirleri ve online platformlar, zayıf sermayeli yerel esnafın can suyunu kesiyor. Rekabet gücü kalmayan mahalle esnafı, dev zincirlerin ve AVM’lerin agresif fiyat politikaları karşısında yalnız bırakılmış durumda.
4. Çözüm Bekleyen Çığlık: Destek Şart
Ekonomik çarkların en önemli dişlisi olan esnaf ve zanaatkarlar, kepenk kapatmamak ve mahalle kültürünü yaşatabilmek için acil destek bekliyor. Uzmanlar; düşük faizli can suyu kredileri, stopaj ve SGK primlerinde yapılacak düzenlemeler ile yerel esnafı koruyacak adımların artık ertelenemez bir zorunluluk olduğuna dikkat çekiyor.
Yorum Yazın